Kauli za kiswahili

Kauli za kiswahili

Kauli ya Kutenda

1. Hueleza jambo lililotendwa na mtenda.

2. Kiambishi tamati: -a

3. Mfano:

   • gand-a
   • pig-a
   • som-a

Kauli ya Kutendwa

1. Hueleza kuwa mtu/vitu wametendewa jambo.

2. Alomofu: -w-, -liw-, -lew-

3. Mfano:

   • pig-w-a
   • sem-w-a
   • chom-w-a
   • o-lew-a
   • vu-liw-a
   • ambi-w-a

Kauli ya Kutendewa

1. Huonyesha mtu ametendewa jambo kwa niaba yake.

2. Alomofu: -iw-, -ew-, -liw-, -lew-

3. Mfano:

   • lim-iw-a
   • chez-ew-a
   • som-ew-a
   • kimbi-liw-a
   • zo-lew-a
   • va-liw-a
   • chomo-lew-a

Kauli ya Kutendea

1. Tendo limefanyika kwa manufaa/faida ya mwingine.

2. Alomofu: -i-, -e-, -li-

3. Mfano:

   • pig-i-a
   • lal-i-a
   • ruk-i-a
   • chez-e-a
   • zo-le-a
   • o-le-a

Kauli ya Kutendesha

1. Huonyesha mtu anavyosababisha mwingine kutenda jambo.

2. Alomofu: -ish-, -esh-, -lish-, -lesh-, -sh-, -z-

3. Mfano:

   • imb-ish-a
   • kimbi-z-a
   • tembe-z-a
   • pit-ish-a
   • ru-sh-a

Kauli ya Usababishaji (Kutendesha)

1. Huonyesha wasababishi wa tendo kutokea kwa mhusika mwingine.

2. Alomofu: -esh-, -lesh-, -lish-

3. Mfano:

   • og-esh-a
   • zo-lish-a
   • ka-lish-a
   • va-lish-a
   • shon-esh-a
   • som-esh-a
   • chem-sh-a

Kauli ya Kutendana

1. Hushirikisha wahusika wawili kutendeana kwa pande zote mbili.

2. Alomofu: -an-

3. Mfano:

   • pend-an-a
   • suk-an-a
   • sukum-an-a
   • sem-an-a
   • ruki-an-a

Kauli ya Kutendeana

1. Mhusika wa kwanza hutenda kwa niaba ya mwingine na kinyume chake.

2. Alomofu: -an- kati ya mzizi na kiambishi tamati.

3. Mfano:

   • suk-i-an-a
   • sem-e-an-a
   • som-e-an-a
   • zo-le-an-a
   • va-li-an-a
   • o-le-an-a

Kauli ya Kufungamana (Kutendana maalum)

1. Huonyesha watu/vitu kukaa pamoja kwa muda mrefu.

2. Alomofu: -am-

3. Mfano:

   • ung-am-a
   • ach-am-a

Kauli ya Kinyume cha Kutenda

1. Huonyesha kinyume cha tendo (kubatilisha).

2. Alomofu: -o-, -u-

3. Mfano:

   • umb-u-a
   • teg-u-a
   • chom-o-a
   • kunj-u-a
   • pang-u-a

Kauli ya Kishikanishi (Kutendana maalum)

1. Huonyesha mshikamano au kushikana kwa vitu/watu.

2. Alomofu: -at-

3. Mfano:

   • pak-at-a
   • kam-at-a
   • fumb-at-a