Wataalamu wa fasihi wamekuwa na mitazamo tofauti kuhusu asili ya fasihi. Hata hivyo, mawazo yao yanaangukia katika makundi mawili muhimu:

1. Mtaazamo wa Kidhanifu

Mtaazamo huu unajikita katika "kudhani" na hauwezi kuthibitishwa katika mazingira ya kawaida.

Wafaasi wake muhimu:

• Plato na Socrates (wanalfalsafa wa Kiyunani)
• Felician Nkwerera
• John Ramadhani (1975)

Mawazo muhimu:

• Fasihi na sanaa vimetoka kwa Mungu
• Mwanfasihi hupokea sanaa ikiwa tayari imeivishwa na Mungu
• Fasihi ni zawadi ya Mungu kwa mwanadamu

Maneno ya Nkwerera (1976): "Fasihi ni Sanaa ambayo huanzia kwa Muumba, na humfikia mtu katika vipengele mbali mbali."

Maneno ya Ramadhani (1975): Kitendo cha mtu kuiibuni kazi ya sanaa ni uigaji wa Mungu ambaye ndiye mfale wa sanaa zote.

2. Mtaazamo wa Kivakelevinifu

Mtaazamo huu unahusisha fasihi na mazingira halisi ya jamii.

Wafaasi wake muhimu:

• Senkoro (1988)
• Mulokozi (2017)

Mawazo muhimu:

• Chimbuko la fasihi ni kazi alizofanya binadamu katika kupambana na mazingira yake
• Fasihi ilianza katika nyimbo za kazi (kama vile kuimba wakati wa kulima au kuchinja)
• Binadam alitumia nyimbo katika shughuli za kilimo kwa lengo la kufanya kazi kwa muda mrefu pasipo kuchoka
• Kadiri binadam alivyoendelea, ndivo alivyozidi kuwa na hisia za kuchora vielelezo vinavyohusu shughuli zake za kujikimu

Mfano: Michoro ya mapangoni iliyopo Kondoa (Tanzania) ni mifano ya vielelezo vya kwanza vya fasihi ambavyo viliongoza baadaye kuzuka kwa lugha na fasihi.

Mtaazamo wa Kidhanifu

Mtaazamo wa Kivakelevinifu

Kwa ujumla, nadharia zote mbili zina umuhimu katika kuelewa asili ya fasihi. Mtaazamo wa kidhanifu unatoa msingi wa kiroho na maadili, wakati mtaazamo wa kivakelevinifu unalingana zaidi na ukweli wa kihistoria. Kwa hiyo, ili kuelewa kikamilifu chimbuko la fasihi, ni muhimu kuchukua mkabala wa kujumuisha mawazo kutoka nadharia zote mbili.

1. Fafanua maana ya mtaazamo wa kidhanifu na mtaazamo wa kivakelevinifu kuhusu chimbuko la fasihi.
2. Toa mfano moja wa mtaazamo wa kidhanifu na mfano moja wa mtaazamo wa kivakelevinifu.
3. Tathmini ubora na udhaifu wa mtaazamo wote mbili.
4. Ni mtazamo gani unaoonekana kuwa na mashiko zaidi? Toa sababu za kushangilia hoja yako.

Kujua nadharia za chimbuko la fasihi kunasaidia katika maisha ya kila siku. Kwa mfano, unapokunywa simu za rununu au kutumia mtandao wa kijamii, unaweza kuelewa kwa nini baadhi ya vichwa vya habari au meseji za biashara zinakuwa na ufanisi zaidi kuliko zingine. Hii ni kwa sababu zinatumia mbinu za kifasihi kama vile taswira, semi, na michoro ya kuwavutia wateja. Pia, katika biashara ndogo ndogo za Sokoni la Gongo la Morogoro au Mwanza, wauzaji wanaweza kutumia methali na nyimbo za kuwavutia wateja na kuuza bidhaa zao kwa ufanisi zaidi.