Ubepari ulikua katika hatua mbalimbali:

• Ubepari-uchwara (karne ya 15 na 18)
• Ubepari-shindani (karne ya 18 hadi katikati ya karne ya 19)
• Ubepari-hodhi (kuanzia robo ya mwisho ya karne ya 19)

Katika hatua ya ubepari-hodhi, viwanda vya Ulaya vilihitaji:

• Masoko ya bidhaa za viwandani
• Malighafi za kitropiki
• Maeneo ya uwekezaji wa mitaji
• Nguvu kazi ya haraka

Hali hii ilisababisha nchi za Ulaya Magharibi kuzitafuta nchi za Afrika kama suluhisho. Tanzania, pamoja na nchi nyingine za Afrika, ilionekana kama eneo lenye kuchangia ustawi wa ubepari wa Ulaya.

Mkutano wa Berlin ulikuwa muhimu sana kwa ugawaji wa Afrika:

• Mwenyewe: Kansela Otto von Bismarck wa Ujerumani aliuitisha mkutano
• Lengo: Kugawa bara la Afrika kwa amani ili kuepuka vita baina ya mataifa ya Ulaya
• Matokeo: Afrika Magharibi kugawanywa rasmi; Afrika Mashariki kugawanywa baadaye kwa makubaliano ya kati ya Ujerumani na Uingereza

Mifano ya Makubaliano:

• Mwaka 1886: Makubaliano ya kugawanya Afrika Mashariki kati ya Ujerumani na Uingereza
• Mwaka 1890: Mkutano wa Heligoland - Zanzibar kuwa chini ya Uingereza, Tanganyika kwa Ujerumani

Hatua za Watangulizi wa Ukoloni

a) Wapelelezi Walichunguza maeneo mbalimbali na kukusanya taarifa. Mfano:

• Karl Peters (Kijerumani) - alisaini mkataba na Chifu Mangungo wa Msovero
• Richard Francis Burton na John Hanning Speke (Kiingereza)

b) Wamisionari Walieneza dini ya Kikristo na kujenga makanisa, shule na hospitali. Lengo lao lilikuwa kuwashawishi Waafrika kukubali ukoloni kwa njia ya elimu na dini.

c) Wafanyabiashara Walikuja kwa kampuni kama German East Africa Company (chini ya Karl Peters) na Imperial British East Africa Company.

Mbinu za Ukoloni

Nguvu Laini (Ushawishi):

• Mikataka ya kilaghai (k.m., mkataba kati ya Karl Peters na Chifu Mangungo)
• Dini ya Kikristo
• Elimu ya kikoloni

Nguvu Ngumu (Mabavu):

• Majeshi ya kijeshi
• Vita dhidi ya viongozi walipinga

Tanganyika (Mbeleni ya Kijerumani na Uingereza)

• 1885-1918: Utawala wa Kijerumani (Ujerumani ya Afrika Mashariki)
• 1919-1961: Utawala wa Uingereza chini ya Shirikisho la Mataifa (Tanganyika Territory)

Zanzibar

• 1890-1963: Utawala wa Kiingereza kupitia Sultani na Gavana

Chimbuko la ukoloni Tanzania kinaeleweka kwa kuzingatia:

1. Sababu ya kiuchumi - Hitaji la ubepari wa Ulaya kwa masoko, malighafi na nguvu kazi
2. Mkutano wa Berlin - Kuamua ugawaji wa Afrika
3. Watangulizi - Wapelelezi, wamisionari na wafanyabiashara kufungua njia
4. Mbinu zote - Nguvu laini na ngumu kuingia na kutawala

Ukoloni uliacha athari kubwa katika siasa, uchumi, jamii, utamaduni na maadili ya Watanzania ambazo zinaendelea kuonekana hadi leo.

Kujua chimbuko la ukoloni kunasaidia katika maisha ya kila siku kwa mfano, unaponunua bidhaa kutoka duka au sokoni, unaweza kuelewa jinsi bei za mazao ya kilimo yanavyoweza kuathiriwa na mifumo ya biashara iliyoanzishwa na wakoloni. Hii inatusaidia kufanya maamuzi bora ya kibiashara na kujikinga na udanganyifu unaoweza kutokea katika soko la leo.