Kuunga mkono au kupinga wazo kwa hoja na mifano rahisi

Kujenga na kuwasilisha hoja

Kuunga mkono au kupinga wazo nini maana yake?

Kuunga mkono wazo ni kutoa sababu au hoja za kushawishi kwamba wazo hilo ni sahihi au la kukubaliwa. Kupinga wazo ni kutoa sababu za kushawishi kwamba wazo hilo si sahihi au linachangia matatizo.

Katika kila muujibu, tunapaswa kutoa sababu moja au zaidi ambazo zinasaidia kuhalalisha wazo letu.

Mifano ya kuunga mkono wazo

Mfano 1: Wazo: Kupanda miti ni muhimu. Kuunga mkono: Kupanda miti ni muhimu kwa sababu miti hutoa oksijeni tunayochukua kupumua. Pia, miti huzuia mmomonyoko wa udongo na kutoa kivuli wakati wa joto.

Mfano 2 (kutoka hadithi ya Samaki): Wazo: Samaki walihitaji msaada wa viumbe wengine. Kuunga mkono: Samaki walihitaji msaada kwa sababu Binadamu alikuwa na mitambo ya kisasa ya kuwavua. Haiwezi kushinda peke yao, hivyo walihitaji msaada wa Papa na Nyangumi.

Mifano ya kupinga wazo

Mfano 1: Wazo: Watoto wachache wanafaa kufanya kazi za nyumbani peke yao. Kupinga: Watoto wachache hawanafaa kufanya kazi peke yao kwa sababu wanaweza kuchoka au kuumia. Pia, kazi nyingi zinahitaji nguvu za watu wengi.

Mfano 2: Wazo: Tunacheza video muda wote wa likizo. Kupinga: Si vizuri kucheza video muda wote kwa sababu macho yetu yachoka na hatujifunzi vitu vipya. Tunapaswa panga muda wa kujifunza na muda wa kucheza.

Maneno ya kuunga mkono na kupinga

Kuna maneno maalum ambayo hutusaidia kuunganisha sababu na wazo:

Kwa kuunga mkono	Kwa kupinga
kwa sababu	lakini
kwa kuwa	ingawa
kwa vile	ijapokuwa
kwa sababu ya	licha ya
kwa hiyo	bado

Mifano ya kutumia maneno hayo

Kuunga mkono:

• Ninaenda shule kwa sababu ninaogopa kuwa na wasiwasi.
• Ninapenda sukari kwa kuwa ni tamu.

Kupinga:

• Ninaenda shule lakini siogopi.
• Sinaenda shule ingawa nilikuwa naugua.

Hatua za kujenga hoja

1. Taja wazo lako – Andika wazo unaloungwa mkono au kupinga.
2. Toa sababu – Andika sababu moja au zaidi zinazosaidia wazo lako.
3. Toa mfano – Toa mfano wa kawaida ili kufanya wazo liwe wazi zaidi.

Zoezi la kujaribu

Zoezi 1: Unga mkono wazo hili Wazo: "Watoto wanapaswa kusaidia kazini nyumbani"

Andika sentensi mbili zinazounga mkono wazo huu kwa kutumia "kwa sababu".

Zoezi 2: Pinga wazo hili Wazo: "Kulala shuleni ni bora kulala nyumbani"

Andika sentensi mbili zinazopinga wazo huu kwa kutumia "lakini" au "ingawa".

Zoezi 3: Tunga sentensi Jaza kwenye nafasi zilizoachwa wazi:

(i) _________ ninasoma kwa bidii _________ ninataka kupata alama nzuri.

(ii) _________ nilikuwa mgonjwa _________ nilishiriki darasani.

Matumizi katika maisha ya kila siku

Katika maisha ya kila siku, unaweza kutumia ujuzi wa kuunga mkono au kupinga wazo unapozungumza na watu wengine. Kwa mfano, unaposimama kwenye mkutano wa darasani au kwenye kikao cha familia, unaweza kusema: "Ninaunga mkono wazo la kuanzisha sakafu mpya shuleni kwa sababu sakafu ya sasa imekuawa na inaweza kusababisha kujeruhi." Kwa kutoa sababu hivi, watu wengine wataelewa ukweli wa wazo lako na wataweza kukubali au kukataa kwa mantiki.