Insha

UANDISHI WA INSHA

INSHA:

1. Ni kifungu cha habari chenye aya moja au zaidi.
2. Ni habari yenye lengo moja au zaidi.
3. Insha inaweza kuwa ya kisanaa au isiyo ya kisanaa.

Insha ya kisanaa:

1. Insha hii hutumia lugha ya kitamathali na vivumishi vingi.
2. Hivyo inakuwa na mvuto kwa wasomaji.

Insha isiyo ya kisanaa:

1. Hii ni insha ambayo ina hoja zinazotolewa na mtunzi kwa njia ya moja kwa moja.
2. Bila kutumia mbinu za fasihi.

Insha za Wasifu:

• Insha za wasifu husifia mtu, vitu, au mahali.
• Mfano wa insha za wasifu wa kisanaa hutumia lugha ya kitamathali ili kumvutia msomaji kwa kuhimiza hisia.

Misingi ya Uandishi wa Insha

1. Kichwa cha Insha Huandikwa kwa herufi kubwa na katikati juu ya insha. Kichwa hiki huzingatia wazo kuu la insha na mara nyingine hupigiwa mstari.

2. Utangulizi Huzingatia fasili ya jambo linalozungumziwa, uhusiano wake na vitu vingine, na muhtasari wa insha. Utangulizi hauzidi njia moja.

3. Kiini cha Insha Hii ni sehemu ambayo huzingatia mawazo makuu na hupangwa katika aya zilizo na mtiririko mzuri. Kiini huonyesha kwa undani jambo linalozungumziwa.

4. Mwisho / Hitimisho Hii ni sehemu inayomalizia insha kwa kutoa maoni au mapendekezo. Mara nyingine huonyesha muhtasari wa yale yaliyojadiliwa.

Mfano wa Insha ya Kiada

1. Inafahamika wazi kuwa ukuta wa nyumba ukipasuka, tunatakiwa kutengeneza haraka.
2. Tusipo fanya hivyo, unaweza kuharibika zaidi na kusababisha madhara makubwa.
3. Methali hii inatufundisha kuwa tusidharau mambo madogo kwani yanaweza kuzalisha matatizo makubwa.

Mfano:

1. Mwanafunzi akisoma kwa bidii, atafaulu mtihani.
2. Akiwa wavivu, hatafaulu na atajiona amezongwa na shaka kubwa.
3. Tabia mbaya zikomeshwe mapema.
4. Watoto wavivu na wadokozi wakanywe mapema.

Methali:

Cheche huzaa moto, tone huzaa mto, mto huzaa jito, ziwa huzaa habari.

UANDISHI WA MATANGAZO

Matangazo:

• Ni habari za kijamii zinazotolewa katika vyombo vya habari ili kushawishi au kutoa taarifa kwa jamii.
• Matangazo hulenga watu mahsusi kwa jamii ili kuuza, kununua, au kutoa taarifa.

Dhima za Matangazo katika Jamii:

• Kutangaza bidhaa mbalimbali
• Kutoa tahadhari kabla ya tukio linalokusudiwa kutekelezwa
• Kuelimisha jamii kuhusu masuala mbalimbali kama UKIMWI, malaria, kipindupindu, n.k.
• Kusaidia kuboresha shughuli za kiuchumi

Mambo Muhimu Katika Uandishi wa Matangazo

1. Kichwa cha Habari Kichwa huandikwa kwa herufi kubwa.

2. Aina ya Biashara / Bidhaa Aina za bidhaa au huduma inayotangazwa.

3. Mahali Inapopatikana Mahali ambapo bidhaa au huduma inapatikana.

4. Njia ya Mawasiliano Njia ya kufika kwa bidhaa au huduma inayotangazwa.

UANDISHI WA INSHA ZA KISANAA

Insha za Kisanaa ni zile zinazotumia vipengele vya fasihi kama:

1. Methali
2. Misemo
3. Nahau
4. Tamathali za semi

Mfano wa Insha ya Kisanaa

Mzee Toboa - Mpenda Haki

1. Mzee Toboa ni dereva wa teksi kwa miaka mingi jijini Dar es Salaam.
2. Anaheshimika kwa uaminifu, uzungumzaji, na ucheshi wake.
3. Ingawa hakuwa na elimu ya juu, alijua siasa ya nchi na alikuwa na tabia ya kuongea na kila mtu: watoto, vijana, wazee, viongozi, na matajiri.
4. Alikuwa na busara na alikuwa na uwezo wa kuchukua hatua harakaharaka dhidi ya maovu.
5. Aliweza kujua matukio mbalimbali mitaani kutokana na ucheshi wake na uaminifu.