Kubaini uwepo wa mkinzano wa maadili nyakati za uliberali

Mkinzano wa Maadili katika Nyakati za Uliberali

Uliberali ni nini?

Uliberali ni kipindi ambacho serikali ilianza kufungua milango ya uchumi na siasa kwa watu binafsi na makampuni mengine. Hii ilianzia mwaka 1986 hivi, na hasa mwaka 1992 Tanzania ilipitisha mfumo wa vyama vingi vya siasa.

Mkinzano wa maadili ni nini?

Mkinzano wa maadili ni hali ambapo kuna mgongano katiya maadili mawili tofauti. Kwa mfano, faida ya kibiashara inaweza kukabiliana na hisia za watu walio wanyonge.

Mifano ya Mkinzano wa Maadili wakati wa Uliberali

1. Faida ya Biashara dhidi ya Haki za Watu

Wakati wa uliberali, makampuni mengi ya kibinafsi yalikuja nchini. Baadhi ya makampuni hayo yalitaka kufanya faida kubwa sana, hata kama ikimaanisha kuwatendea wananchi vibaya. Mfano, baadhi ya migodi ilikuwa inachukua madini lakini haikuwalipa wakulima wa maeneo hayo kiwango cha haki.

2. Ukusanyaji wa Kodi dhidi ya Udanganyifu

Serikali ilitaka wananchi na makampuni walipe kodi. Lakini baadhi ya watu wenye utajiri mkubwa walijificha wasipate kodi, huku wakijua kuwa kodi ingekuwa na manufaa kwa wote. Hii ilikuwa mgongano katiya wajibu wa kulipa kodi na hamu ya kujipatia faida zaidi.

3. Uhuru wa Habari dhidi ya Watoto na Vijana

Vyombo vya habari vilibidi kuwa vya uhuru wakati wa uliberali. Lakini baadhi ya programu zilikuwa zina maudhui ambayo hayakuwa mazuri kwa watoto, kama vile matukio ya violence au maonyeshwe ya kimapenzi. Hapa kulikuwa na mgongano katiya uhuru wa kujieleza na kulinda watoto.

4. Ubinafsishaji dhidi na Huduma za Jamii

Serikali ilibinafsisha baadhi ya mashirika. Lakini baadhi ya huduma kama maji na umeme zikawa ghali sana kwa kaya maskini. Mgongano ulikuwa katiya faida ya makampuni binafsi na kuhakikisha kwamba kila mtu anafikiwa na huduma muhimu.

Jinsi ya Kubaini Mkinzano wa Maadili

Ili kubaini mkinzano wa maadili, fanya hivi:

• Tambua vyeo vinavyohusika – Ni nani anahusika? (mfano: mkulima, mmiliki wa mgodi, mbunge)
• Tambua maadili mawili yanayopingana – Kwa mfano, faida ya binafsi dhidi ya manufaa ya umma
• Fikiria ni nani anapata madhara – Je, ni kundi lipi linapata hasara?
• Pima kama kuna suluhisho bora – Je, kuna njia ambayo watu wote wanaweza kunufaika?

Umuhimu wa Kujua Mkinzano wa Maadili

Kujua mkinzano wa maadili kunasaidia:

• Kufanya maamuzi sahihi – Mtu anajua ni kuchukua upande gani
• Kuwa raia mwema – Mtu anajua wajibu wake kwa jamii
• Kusimamia haki – Mtu anaweza kudai haki zake

Matumizi katika maisha ya kila siku

Kama mwanafunzi wa Shule ya Msingi, unaweza kukumbana na mkinzano wa maadili hata katika maisha ya kila siku. Kwa mfano, unakwenda dukani na unachagua kuniibia karamu rafiki yako kwa sababu hakuna anayeangalia, lakini unajua kwamba kuchukua bila ruhusa ni kosa. Hapa unakabiliwa na mgongano katiya hamu ya kujipatia kitu vichekesho na wajibu wa kuheshimu mali ya mtu mwingine. Kujua namna ya kubaini mgongano huu kunakusaidia kufanya uamuzi sahihi kila siku.