Mada za sehemu hiiKutambua matumizi ya lugha ya kwanza, pili, rasmi na lugha ya TaifaMada 4
- Kufafanua dhana na matumizi ya lugha ya kwanza na lugha ya pili
- Kufafanua dhana na matumizi ya lugha rasmi na lugha ya taifa
- Kujadili dhana na sifa ya lugha ya kimataifa
- Kujadili sifa za Kiswahili kama lugha ya kimataifa
Dhana na Sifa za Lugha ya Kimataifa
Lugha ya kimataifa ni lugha inayotumiwa katika mawasiliano ya kibiashara, kisiasa, na kiutamaduni kati ya nchi na jamii tofauti duniani kote. Katika somo hili, utajifunza dhana ya lugha ya kimataifa, sifa zake, na jinsi Kiswahili kinavyokua na kuenea katika kiwango cha kimataifa.
Lugha ya kimataifa ni lugha ambayo hutumiwa na watu wenye lugha tofauti kwa mawasiliano ya kawaida. Lugha hii hauitaji kuwa lugha ya kwanza kwa watu wowote, lakini hutumika kama chombo cha mawasiliano kati ya wazungumzaji wa lugha mbalimbali.
Kwa mujibu wa TIE, lugha ya kimataifa inaweza kujengwa kwa misingi miwili:
- Misingi ya kihistoria – lugha iliyokua na kuenea kupitia ukoloni, biashara, au ubunifu wa kitamaduni
- Misingi ya kisasa – lugha iliyochaguliwa kwa makubaliano ya kiserikali au kwa sababu za kiuchumi
Lugha ya kimataifa huwa na sifa zifuatazo:
2.1 Uwiano wa Wazungumzaji
Lugha ya kimataifa huzungumzwa na watu wengi katika nchi nyingi duniani. Kwa mfano, Kiingereza kinazungumzwa na watu zaidi ya milioni 1,500 katika nchi mbalimbali.
2.2 Matumizi Katika Sekta Mbalimbali
Lugha ya kimataifa hutumiwa katika:
- Biashara: Mawasiliano ya kibiashara kati ya nchi tofauti
- Utawala: Mawasiliano ya kiserikali kati ya nchi
- Elimu: Kufundishia masomo ya juu na utafiti
- Vyombo vya habari: Kutoa habari za kimataifa
- Diplomasia: Mikutano ya kimataifa na makubaliano ya kiserikali
2.3 Msamiati mpana
Lugha ya kimataifa huwa na msamiati mkubwa ambao unachukua neno kutoka lugha mbalimbali. Hii hufanya iweze kueleza mambo mapya yanayokua kila siku.
2.4 Usanifishaji
Lugha ya kimataifa huwa na viwango vilivyosanifishwa vya sarufi na matumizi. Kwa mfano, Kamusi ya Kiingereza ya Oxford (OED) huwa inasisitiza matumizi sahihi ya lugha.
2.5 Historia na Utamaduni
Lugha ya kimataifa huwa ina historia ndefu ya uandishi na utamaduni. Vitabu, hadithi, mashairi, na fasihi nyingi huwa yameandikwa kwa lugha hiyo.
3.1 Kiingereza
Kiingereza ni mfano mmojawapo wa lugha ya kimataifa. Kinaenea kote duniani kwa sababu ya:
- Utawala wa Kiingereza katika nchi nyingi za Afrika, Asia, na Karibiani
- Biashara ya kimataifa iliyotumia Kiingereza kama lugha ya kawaida
- Sayansi na teknolojia iliyotumia Kiingereza katika utafiti
3.2 Kifaransa
Kifaransa kinaenea katika nchi za Afrika Magharibi na Kanada kwa sababu ya ukoloni wa Kifaransa.
3.3 Kiarabu
Kiarabu kinatumika katika nchi nyingi za Kiarabu na katika mawasiliano ya kiislamu duniani kote.
Kiswahili kimekua na kuenea katika kiwango cha kimataifa. Kwa mujibu wa somo la TIE, sababu zifuatazo zimechangia kuongeza hadhi ya Kiswahili kimataifa:
4.1 Mkutano wa Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC)
Tanzania, Kenya, Uganda, Rwanda, Burundi, na Sudani Kusini ni wanachama wa EAC. Kiswahili kinatumika kama lugha ya mawasiliano katika mkutano huu, hivyo kukionyesza kama lugha ya kimataifa katika kanda.
4.2 Mkutano wa Jumuiya ya Afrika (AU)
Tanzania inatumia Kiswahili katika mikutano ya AU, na Rais wa Tanzania alizungumza kwa Kiswahili katika mkutano wa AU mwaka 2017 huko Ethiopia.
4.3 Elimu ya Juu
Vyuo vikuu nchini Marekani, Uingereza, Japan, na nchi nyingine huwa vinakufundisha somo la Kiswahili. Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kimeanzisha programu za kozi za Kiswahili kwa wageni.
4.4 Vyombo vya Habari
Redio na televisheni za kimataifa kama BBC zina vipindi vya Kiswahili. Kupitia mitandao ya kijamii, Kiswahili kinatumika na watu kutoka nchi mbalimbali duniani.
- Eleza sifa nne za lugha ya kimataifa
- Tofautisha lugha ya kimataifa na lugha ya taifa
- Pendekezo: Taja sababu 3 zinazofanya Kiswahili kikubaliwe kama lugha ya kimataifa
Kwa mfano, ukiwa unafanya biashara ndogo ya mgahawa mjini Arusha na unaogopa kushindwa kujenga na wateja wanaotoka nchi mbalimbali kama Kenya au Uganda, utumie Kiswahili kama lugha ya mawasiliano. Wateja wengi kutoka nchi za EAC watakuelewa vizuri zaidi kwa Kiswahili kuliko Kiingereza, na hivyo biashara yako itakuwa na wateja wengi zaidi na faida kubwa.
Swali
Lugha ya kimataifa ina sifa gani kati ya zifuatazo?
Ingia ili kuwasilisha jibu lako na lihesabiwe katika umahiri wako.
Ingia ili kufanya mazoeziMwalimu
Umekwama? Niulize chochote kuhusu mada hii.
Ingia ili kumuuliza Mwalimu wa AI wa Sonza kuhusu swali hili.
Ingia ili kuuliza