Kujadili kukua na kuenea kwa Kiswahili kutokana na muamko wa utangamano wa nchi za Afrika

Muamko wa Utangamano wa Nchi za Afrika na Kuenea kwa Kiswahili

Dhana ya Kuongezeka kwa Maneno na Kuenea kwa Lugha

Lugha huongeza maneno mapya kutokana na mabadiliko yanayotokea katika jamii. Mabadiliko haya huwa ya kihistoria, kisiasa, kiuchumi au kijamii. Aidha, lugha hupanuka kimatumizi kwa kuongeza watumiaji kutokana na uhitaji uliopo katika jamii. Vilevile, lugha hupanuka kwa kuongeza mawanda ya matumizi kijamii na kijiografia. Katika muammo wa nchi za Afrika, Kiswahili imeongeza watumiaji na kupanuka kijiografia kutokana na mahitaji ya mawasiliano baina ya nchi za bara.

Umuhimu wa Mwamko wa Utangamano wa Nchi za Afrika

Katika kipindi cha karne ya 21, nchi za Afrika zimekuwa na mwamko wa kushirikiana katika masuala mbalimbali kama elimu, biashara na afya. Kadhalika, ushirikiano mkubwa zaidi umejidhihirisha katika sekta ya mawasiliano na usafirishaji kwani mtaguso unazidi kuongezeka. Kutokana na mwamko huo wa ushirikiano, kimekuwa na uhitaji wa lugha moja ya mawasiliano itakayowaunganisha Waafrika wote.

Miongoni mwa lugha ambazo zimekubaliwa kutumiwa kama njia kuu ya mawasiliano na mshikamano baina ya Waafrika ni Kiswahili. Hii ni kutokana na lugha hii kuzungumzwa na watu wengi katika maeneo mengi ya nchi za Afrika.

Nchi za Afrika Zinazotumia Kiswahili

Kiswahili kimerahisisha mawasiliano katika elimu, biashara na programu za kiteknolojia miongoni mwa Waafrika. Nchi za Afrika zenye wazungumzaji wengi wa Kiswahili mbali na Tanzania, Kenya na Uganda ni pamoja na:

• Afrika Kusini
• Libya
• Ghana
• Ethiopia
• Rwanda
• Burundi
• Botswana
• Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
• Zambia
• Malawi
• Komoro
• Msumbiji
• Somalia
• Sudan Kusini

Mikakati ya Kuenea kwa Kiswahili Kutokana na Utangamano

Kutokana na utangamano huu, Kiswahili kimekuwa na kuenea kwa kiasi kikubwa katika nchi za Afrika kwa kutumia mbinu na mikakati tofauti:

Kwanza: Uendeshaaji wa mashirika ya kikanda kama Umoja wa Afrika (UA) umekifanya Kiswahili kuwa moja ya lugha rasmi katika shughuli zake. Hali hii imefanya Kiswahili kikue na kufikia hadhi ya kimataifa ambapo kimekuwa kikitumiwa katika mikutano, mawasiliano rasmi na nyanja za kidiplomasia.

Pili: Mwamko wa utangamano unaoibuka katika nchi za Afrika umezifanya nchi hizo kuhitaji kukuza mshikamano wa kijamii na kiutamaduni kwa kuruhusu Kiswahili kifundishwe katika shule na vyuo vikuu. Kwa mfano, Kiswahili kinafundishwa kama somo katika shule kadhaa barani Afrika kama Afrika Kusini.

Tatu: Ushirikiano wa kielimu ambapo wanafunzi hutoka nchi mbalimbali na kuja kusoma Tanzania na ambapo Watanzania huenda kwenye nchi hizo kufundisha Kiswahili umesaidia kuwafanya wanafunzi wajifunze Kiswahili na kukieneza katika nchi zao.

Nne: Juhudi za kibiashara za kikanda, kama vile kuanzishwa kwa Eneo Huru la Biashara la Afrika (AfCFTA), zimechochea kuenea kwa matumizi ya Kiswahili kutokana na mwingiliano uliopo kupitia biashara.

Tano: Utangamano wa vyombo vya ulinzi na usalama ambapo majeshi yanashirikiana katika baadhi ya mafunzo. Katika mafunzo hayo, wana Jeshi hujifunza pia Kiswahili na kukieneza katika nchi zao.

Faida za Utangamano katika Kuimarisha Kiswahili

Hivyo, utangamano wa nchi za Afrika unachangia katika kukua na kuenea kwa Kiswahili na kukifanya kuwa chombo cha mawasiliano mapana barani Afrika. Kiswahili kimerahisisha mawasiliano katika:

• Elimu: Kusoma na kufundisha Kiswahili katika nchi mbalimbali
• Biashara: Kuzungumza biashara katika masoko ya kikanda
• Teknolojia: Kutumia programu za kidijiti kwa Kiswahili
• Diplomasia: Kushiriki katika mikutano ya kimataifa

Matumizi katika maisha ya kila siku

Kwa mwanafunzi wa Form 6 hapa Tanzania, ujuzi huu wa kukua na kuenea kwa Kiswahili unafaa kwa mfano wakati wa kujiandaa kushiriki vikao vya mkutano wa EAC au kazi katika sekta ya utalii ambako watalii wengi kutoka nchi za Afrika wanaingia Tanzania. Mwanafunzi anaweza kutumia Kiswahili kama chombo cha kufanya biashara ndogo kama vile kuuza vyakula vya kienyeji au kazi za ukaribishaji kwenye maeneo ya utalii kama Zanzibar, ambapo uwezo wa kuzungumza Kiswahili vizuri kwa watalii wa kiafrika kunafungua fursa za kazi na kujenga uhusiano wa kibiashara.