1. Taharuki

Taharuki ni mbinu ambayo mtunzi hujenga hisia ya kutegemea juu ya kinachokuja katika kazi. Hii hufanya msomaji au mtazamaji ajisikie katika hali ya kutegemea na kutaka kujua mengi zaidi.

Mfano kutoka tamthiliya ya "Kivuli Kinaishi" (Mohamed, 1990):

Katika kipande cha Bi. Kirembwe, mtazamaji hushangazwa na sauti za vizazi vipya vinavyokuja kutoka nje:

"Sisi ni vizazi vipya vya Gininigi, Vizazi vya waliouangamia... Vizazi vya walodidimia... Sisi sasa tuna kinywa kipana..."

Sauti hizi za kihistoria na za kiroho hujenga taharuki kubwa kuhusu kile kinachokuja kurejea.

2. Utanzia

Utanzia ni mpangilio wa kiwango cha maendeleo ya matukio au dhahani katika kazi ya fasihi. Mbinu hii huwezesha msomaji kufuata mtiririko wa mawazo kwa urahisi.

Mfano katika shairi la "Pambo la Lugha":

Shairi hili linaanzia kwa kulinganisha Kiswahili na titi la mama, kisha huenda kwenye kulinganisha na lugha nyingine kama Kiarabu, Kirumi na Kiingereza, na hatimaye liko kwenye kujitokeza kwa umuhimu wa lugha ya asili. Mpangilio huu wa kuanzia karibu na kuenda mbali hujenga ujumi wa kimawazo.

3. Uteuzi na Mpangilio wa Maneno

Mbinu hii hujumuisha uchaguzi wa maneno yenye mvuto na mpangilio wake ambao hufanya kazi iwe na mapambano ya sauti na maana.

Mfano kutoka jigambo la "Jabali":

"Mimi ni jabali, Naangamiza kana umeme unavyopasua anga"

Maneno kama "naangamiza," "pasua," na "anga" yamechaguliwa kwa mpangilio unaotoa nguvu na ukali wa taswira.

4. Ujadi

Ujadi ni mbinu ambayo hutumia vipengele vya kitamaduni vilivyokubalika na hadhira. Hii hujenga umakini kwa sababu hadhira inajua na kuelewa mazingira ya kazi.

Mfano katika shairi la "Ukurasa wa Mwisho":

"Nimesoma ngano isiyokawa na mwisho - ya maendeleo"

Kutumia "ngano" ambayo ni kanzu ya kitamaduni ya Kiafrika, hujenga ujumi wa kijadi unaovutia hadhira ya Kiafrika.

5. Usawiri wa Mandhari

Mbinu hii hujenga taswira za mahali na hali ambazo hufanya kazi iwe hai na ya kuvutia.

Mfano katika tamthiliya ya "Kivuli Kinaishi":

"Wakati unaojibadilisha kama kinyonga, Wakati unaofuata mahitaji ya wavunja-sheria"

Hapa, "wavunja-sheria" na "wafuata-sheria" huchora mandhari ya mapambano ya kijamii.

6. Utomeleaji

Utomeleaji ni kuwapa viumbe au vitu vyenyewe sifa za kibinadamu.

Mfano katika tamthiliya ya "Nguzo Mama" (Muhando, 2007):

"Biashara inataka bembeleza eti."

Hapa, "biashara" imepewa sifa za kibinadamu ya kuwa na matakwa.

• Ufuthi: Kuelezea kwa ufupi lakini yenye maana nyingi
• Ujenzi wa wahusika: Kuchora wahusika wenye kina na mantiki
• Uhalisi: Kuakisi mambo ya kweli yanayotokea katika jamii
• Mtazamo wa Kiafrika: Kulingana na misingi ya utamaduni wa Kiafrika

Mbinu zote huzusaidia kufanya kazi ya fasihi iwe na:

1. Mvuto wa hisia - Hadhira hujisikia ikihusika na kazi
2. Mawazo makali - Kufanya msomaji aangalie kazi kwa undani
3. Maana zaidi - Kufanya kazi iwe na maana nyingi zinazoweza kuchambuliwa

Katika maisha ya kila siku hapa Tanzania, ujuzi wa kuchambua mbinu za ujumi unakuwa muhimu sana, hasa unaposikiliza matangazo ya biashara kwenye redio au kutazama vipindi vya runinga. Kwa mfano, unaposikia tangazo la kibiashara la bidhaa kama vile simu au vinywaji, unaweza kuchambua ni mbinu gani mtangazaji alitumia kukuvutia kununua — kama ni taharuki, usawiri wa mandhari, au matumizi ya lugha ya kijadi — na hii ikusaidia kuwa na uamuzi mzuri kabla ya kutumia TZS 10,000 au zaidi kununua bidhaa hiyo.