Ili kubaini semi mpya, fuata hatua hizi:

• Soma matini kwa umakini mara mbili au zaidi.
• Tambua maneno au vifijo ambayo hujui maana yake au ambavyo unajua lakini hutumika kwa maana tofauti.
• Weka alama kwenye maneno hayo ili uweze kuyatafuta baadaye.

Kuna njia mbili kuu za kujua maana ya semi mpya:

a) Kutumia Muktadha wa Sentensi

Maana ya neno inaweza kujuliwa kutoka kwenye sentensi nzima. Mfano:

"Alimwekea kipimajoto kwapani."

Kutoka sentensi hii, unaweza kuelewa kwamba kipimajoto kinaweza kuwekwa kwapani na kinahusiana na ugonjwa. Hivyo ina maana ya kifaa cha kupimia joto la mwili.

b) Kutumia Kamusi

Ikiwa hauelewi kutoka muktadha, tafuta maana ya neno katika kamusi. Kwa mfano:

• zahanati – mahali pa kutoa huduma ya afya ya msingi
• tabibu – daktari au mtu mwenye ujuzi wa kutibu wagonjwa
• maabara – chumba cha kufanyia uchunguzi wa kisayansi
• hadubini – kifaa cha kukuza viumbe vidogo vinavyoonekana
• stetheskopu – kifaa cha kusikilizia mapigo ya moyo
• bendeji – kitambaa cha kufungia jeraha

Tumia habari ya "Zahanati yetu" iliyomo katika kitabu chako:

Sentensi: Hamidu alipofika ofisini, walimu wenzake walimshauri ampelekwe Hamidu zahanati.

Semi mpya: zahanati

Maana: Zahanati ni mahali ambapo wagonjwa hupata huduma ya kwanza ya matibabu, kama kupima joto na kutoa dawa rahisi.

Mfano mwingine:

Sentensi: Tabibu alichukua kisindano kidogo na kumwambia Hamidu, "Leta mkono."

Semi mpya: maabara

Maana: Maabara ni chumba maalum ambapo wataalamu hufanya uchunguzi wa damu na vipimo vingine vya kimatibabu.

1. Tambua semi mpya katika matini uliyosome.
2. Soma sentensi nzima ili kuelewa muktadha.
3. Jaribu kufahamu maana kutokana na muktadha.
4. Tumia kamusi ikiwa bado hauelewi.
5. Andika maana kwa maneno yako mwenyewe.

Soma kifungu hiki kisha jibu maswali:

"Mwalimu alimwambia Hamidu, 'Jipe moyo. Sindano haiumi sana.'"

Swali: Ni nini maana ya "jipe moyo" katika sentensi hii?

Jibu: "Jipe moyo" ni kishale cha Kiswahili kinachomaanisha kujiimarisha, kuchukua moyo, au kuwa na ujasiri. Katika muktadha hii, mwalimu anamuambia Hamidu asiogope sindano.

Ukiwa na ugonjwa au dalili za homa, unaweza kwenda zahanati ya kwako. pale utakapokutana na maneno mapya kama "kipimajoto" au "maabara," unaweza kuyatafuta maana kwa kuzungumza na wagonjwa wengine au kutumia kamusi. Kwa mfano, unapokwenda zahanati ya kijiji chako na daktari akakuambia "tunakua kuchukua damu kwenda maabara," sasa unajua maana ya maneno hayo kwa sababu umewajifunza!