Lugha ya mvuto hujumuisha vipengele vya lugha viwili kuu:

1. Tamathali za semi

Tamathali za semi ni maneno au misemo inayokuza taswira au kuelezea kitu kwa njia isiyo ya kawaida. Kwa mfano:

• Tashbihi – Kulinganisha kitu kimoja na kingine: "Kazi hii ni nyumba ya wanyumba" (kulinganisha kazi na nyumba ya wanyumba, yaani ngumu)
• Takriri – Kurudia maneno ili kuzingatia: "Tuna, tuna, tuna kazi nyingi"
• Tashihishi – Kutoa jina jipya kwa kitu: "Mwalimu ni mwangaza wa darasani"

2. Nahau

Nahau ni misemo maalum ya Kiswahili ambayo ina maana tofauti na ile ya maneno yake peke yake. Kwa mfano:

• Kunyoa masika – kutokuwa na pesa
• Kupiga magoti – kushukuru au kuogopa
• Kujenga juu ya majumba – kujiona binafsi

3. Methali

Methali ni semi fupi za busara zinazotokana na uzoefu wa maisha. Methali huwa na pande mbili: upande wa kwanza huanzisha kauli, na upande wa pili huikamilisha. Kwa mfano:

• Haraka haraka haina baraka – Kufanya mambo kwa pupa husababisha makosa
• Umoja ni nguvu, utengano ni udhaifu – Mshikamano huleta mafanikio
• Kidole kimoja hakivunji chawa – Mtu mmoja hawezi kufanya kila kitu peke yake

4. Misemo

Misemo ni maneno yaliyoko kwa pamoja na kuwa na maana maalum. Kwa mfano:

• Kila kidole kina makopo yake – Kila mtu ana siri zake
• Kukopa mkono – kusaidia kwa haraka
• Kubuni pepo – kufikiri mpya au kuumba

Ili kutumia lugha ya mvuto vizuri katika kuwasilisha hoja, fuata hatua hizi:

1. Tambua mada au suala lako – Fahamu unachotaka kushawishi watu
2. Chagua aina ya lugha ya mvuto – Methali, nahau, au tamathali za semi zinazolingana na mada
3. Tumia lugha wazi na yenye hisia – Weka maneno ya kuwashawishi
4. Toa mfano au ushahidi – onesha sababu za pendekezo lako
5. Malizia kwa mukhtasari – Kadiria au kuitisha harakati

Mfano 1: Hoja ya kujisomea

Unaposema: "Ndugu zangu, tusome kwa bidii kama tunataka maisha yetu yabadilike. Kidole kimoja hakivunji chawa, hivyo tuzingatie masomo pamoja."

Hapa umetumia methali ya "Kidole kimoja hakivunji chawa" kushawishi wenzako kushirikiana katika kujisomea.

Mfano 2: Hoja ya kusaidia jamii

Unaposema: "Tunapoungana kusaidia maskini, tunaweza kubadilisha maisha yao. Umoja ni nguvu, utengano ni udhaifu. Kila mmoja wetu ape kidole cha mshale, tuungane kuwasaidia."

Hapa umetumia methali ya "Umoja ni nguvu" na nahau ya "kidole cha mshale" (kutoa kitu kidogo) ili kuwashawishi watu kusaidia jamii.

Mfano 3: Hoja ya kujiepusha na tabia mbaya

Unaposema: "Vita vya panzi furaha ya kunguru." Hii ina maana ya kwamba watu wanapogombana, maadui zao hunufaika. Kwa hiyo, tusipigiane, maadui wetu watashangilia.

Lugha ya mvuto ni chombo muhimu katika kuwasilisha hoja kwa njia ya mazungumzo. Kwa kutumia methali, nahau, tamathali za semi, na misemo, unaweza kuwafanya wasikilizaji wako waaminze na kufuata pendekezo lako. Zingatia kutumia lugha sahihi na kulingana na muktadha wa mjadala.

Katika maisha ya kila siku Tanzania, unaweza kutumia lugha ya mvuto katika hali nyingi. Kwa mfano, unaposimama kwenye mkutano wa kijiji au shule na unataka kuwashawishi watu kuchangia pesa kwa ajili ya kufanya sherehe ya mrasho wa darasani, unaweza kusema: "Ndugu zangu, kila kidole kina makopo yake. Tushirikiane kama familia moja ili kufanya sherehe hii iwe ya kukumbukwa milele." Kwa kutumia methali hii, watu wataona umuhimu wa kuchangia na kushiriki katika jitihada ya pamoja.