Hoja ni maelezo bayana ambayo mtu hutolewa kutetea au kupinga msimamo fulani. Kuna aina mbili za hoja:

• Hoja ya kutetea – Unachukulia upande fulani na kutoa sababu za kushawishi wengine kukubali mtupo wako
• Hoja ya kupinga – Unapinga mtupo wa mtu mwingine na kutoa sababu za kuthibitisha upande wako

Wakati wa kupinga hoja, tumia maneno haya:

• Hakika – kukubaliana na jambo
• Lakini – kuingia katika hoja ya pili
• Kwa hivyo – kufika hitimisho
• Zaidi ya hayo – kuongeza sababu
• Hiyo si kweli – kukanusha
• Kwa mfano – kutoa mfano
• Badala yake – kutoa upande mwingine
• Kwa mantiki ya – kutoa hoja ya kiakili

Wakati wa kutetea hoja, tumia maneno haya:

• Nina hakika – kujenga ujasiri
• Kwa sababu – kutoa sababu
• Kwa dhihirisho – kuthibitisha
• Mifano inaonyesha – kutoa ushahidi
• Kwa mujibu wa – kulingana na
• Hivyo basi – kufika hitimisho
• Aidha – kuongeza hoja nyingine
• Kwa hakika – kuthibitisha

Fikiria mdahalo kuhusu suala la watoto yatima kushiriki katika shule:

Msimamo A: Watoto yatima wasome bure

• Nina hakika kwamba watoto yatima wanastahili kusoma bure kwa sababu wamepoteza walezi wao. (kutetea hoja)
• Kwa mfano, Nyambuli alipoteza wazazi wake na kushindwa kulipa ada, hivyo akaachwa bila elimu. (mfano thabiti)
• Hivyo basi, serikali inapaswa kuwasaidia watoto hawa. (hitimisho)

Msimamo B: Watoto wote wanastahili kulipa ada

• Lakini, serikali hawezi kuwasaidia watoto wote bure.
• Kwa mujibu wa bajeti, kuna vikundi vingine vilivyokuwa vimeandaliwa kusaidia.
• Badala yake, wazazi wenye uwezo wanapaswa kulipia ada ya watoto wao. (kupinga kwa kutoa upande mwingine)

Mifano thabiti ni ile inayohusiana moja kwa moja na hoja unayowasilisha. Fuata hatua hizi:

1. Eleza msimamo wako kwa kutumia maneno bayana
2. Toa sababu zinazosaidia msimamo wako
3. Tumia mfano utokanao na muktadha wa hotuba au maandishi
4. Unganisha mfano na hoja kwa kutumia maneno ya kiungo

Mfano:

"Nina hakika kwamba watoto wachache wanahitaji msaada wa kijamii. Kwa mfano, mtoto kama Nyambuli alipoteza wazazi wake na akaachwa bila msaada. Hivyo basi, jamii inapaswa kuwatazama watoto hawa kwa huruma."

Ili hoja yako iwe na nguvu, fuata mpangilio huu:

• Kichwa – Msimamo wako kwa maneno mafupi
• Utangulizi – Kuanzia na mawazo ya kawaida
• Hoja za msingi – Sababu 2-3 zinazosaidia
• Mifano – Visa vya maisha halisi
• Hitimisho – Kujibu tena swali au suala

Katika maisha ya kila siku Tanzania, utawahitaji madhumuni haya wakati wa kushiriki vikao vya darasani, kujadili na wazazi wako kuhusu masuala ya nyumbani, au hata katika mkutano wa kitongoji. Kwa mfano, ukitaka kushawishi marafiki wako kwamba darasani lazima wacheze michezo ya kusomea badala ya kucheza mchezo wa karata, utatumia msamiati wa kutetea hoja na kutoa mifano kama: "Wanafunzi wanaosomea wamefanya vizuri katika mitihani, kwa mfano watoto wa darasani letu walipata alama nzuri sana." Hivi utakuwa umetumia msamiati mwafaka na kutoa mfano thabiti kulingana na muktadha wa shule.