1. Mbinu ya Jazanda (Ulinganishi wa ndani)

Jazanda ni mbinu ambapo mtunzi hulinganisha kitu au jambo fulani na jingine bila kutumia maneno ya ulinganishi wazi kama "kama" au "mfano". Ulinganishi huu ni wa ndani, yaani sifa inayolinganishwa haieleweki moja kwa moja.

Mfano: Katika ubeti ufuatao, maisha yalinganishwa na safari yenye vituo:

Maisha safari yenye vituo, Msafiri ana makadirio, Milimani hukosa makisio, Mabondeni hupata pumulio, Kiangazi vivuli kimblio, Kipata ukame ni dafrao.

Hapa, safari ya msafiri inawakilisha maisha ya binadam, ambayo hupitia changamoto (milima, ukame) na raha (mabonde, kiangazi) kwa njia ya ulinganishi wa ndani.

2. Mbinu ya Tashibiha (Simile)

Tashibiha ni ulinganishi wazi ambao hutumia maneno ya ulinganishi kama "kama", "mfano", au "mithili ya".

Mfano:

Maisha ni kama bahari yahitaji ufundi wa kuogelea, Baharin kuna mengi ya walimwengu na malimwengu...

Hapa, maisha yamefananishwa na bahari kwa kutumia neno "kama".

3. Mbinu ya Masimulizi

Masimulizi ni mbinu ambapo mtunzi hutunga shairi kwa kusimulia matukio mbalimbali, hasa ya kihistoria au ya kitamaduni.

Mfano kutoka "Ngano ya kienyeji" ya Kulikoyela K. Kahigi:

Hapo kale kabisa - zama za zamani, Katika kijiji kimoja cha amani Watu walishi kwa matumaini- Wakifanya shughuli zao mbalimbali

4. Mbinu ya Inkisari

Inkisari ni mbinu ya kufupisha mishororo kwa kuunganisha maneno mawili au kudondosha sauti ili kupata mizani sahihi.

Mfano wa kuunganisha maneno:

• "mahali pake" → "mahalipe"
• "nchi yako" → "nchiyo"
• "anatambua" → "atambua"

Mfano katika ubeti:

Utayari kujitoa, kwa nchiyo uzalendo, 'We tayari kutetea, nchi yako kwa vitendo...

5. Mbinu ya Tabdila (Kubadili mpangilio wa maneno)

Katika mbinu hii, mtunzi huvunja kanuni za kisarufi ili kupata vina vinavyofanana. Huhusisha kuanza na kivumishi na kumalizia na nomino.

Mfano:

• "zake tambo" badala ya "tambo zake"
• "ya mbali fimbo" badala ya "fimbo ya mbali"

6. Mbinu ya Sitiari

Sitiari ni mbinu ambayo hutumia kitu kimoja ku-wakilisha kitu kingine kisicho na uhusiano na kile kinachohusishwa.

Mfano:

Uzalendo almasi, unalindwa kwa upendo, Uzalendo kandarasi, unafanywa kwa matendo...

Hapa, uzalendo umelinganishwa na almasi na kandarasi ambazo hazina uhusiano wa moja kwa moja na uzalendo.

7. Mbinu ya Tashihisi (Personification)

Tashihisi ni kukipa kitu kisichokuwa na uhai sifa au tabia za binadam.

Mfano kutoka "Nonodo" ya Kezilahabi:

Kichwa changu kizito nakiinua... Moyo unaanza haraka kupiga ngoma

8. Mbinu ya Takriri (Kurudiarudia)

Takriri ni kurudiarudia maneno au sentensi ili kusisitiza jambo fulani.

Mfano:

Kitambi kiso mapesa, hiyo ni ishara gani?

9. Mbinu ya Mazida

Mazida ni kuongeza sauti katika maneno ili kupata mizani na vina vinavyotakiwa.

Mfano wa kuongeza irabu:

• "mwili" → "muwili"
• "mwaka" → "muwaka"
• "chombo" → "kiombo"

Mfano wa kuongeza "ni" mwishoni mwa neno:

• "sikulaghai" → "sikulaghaini"

10. Mbinu ya Taswira

Taswira ni kuchora picha za mambo au vitu akilini ya msomaji kwa kutumia lugha inayoamsha hisia.

Mfano: Katika shairi la "Kunguru", neno "kunguru" limetumika kuwakilisha watu wenye tabia zisizokubalika, hivyo kumsadia msomaji kuchora picha maalum akilini.

11. Mafumbo

Mafumbo ni kueleza jambo kwa kutumia lugha isiyo wazi, yaani kuzungumzia jambo jingine tofauti.

Mfano: Katika shairi "Simba akoseapo sheria", simba anawakilisha viongozi wenye mamlaka ambao wanapokosea, huwa wanaangamia kama raia wa kawaida.

1. Soma kwa umakini shairi lote au ubeti husika
2. Tambua muundo wa kila mshororo na ubeti
3. Chunguza maneno yaliyotumika na jinsi yalivyopangwa
4. Linganishe na matumizi ya mbinu zilizojifunza
5. Thmini umuhimu wa mbinu hiyo katika kufikisha ujumbe wa shairi

Kujua mbinu za utungaji wa mashairi kuna umuhimu mkubwa maishani mwa Mwanafunzi wa Kidato cha Sita hapa Tanzania. Kwa mfano, anaweza kutumia mbinu hizi kutunga mashairi ya kuchangisha fedha kwenye vikundi vya mkopo vya wanawake au vijana sokoni kwake, ambapo mashairi ya kuzaliwa, ya harusi au ya siku ya mkono huuwa na muhimu sana. Pia, anaweza kutumia mbinu hizi kuandika hotuba za kisiasa au vya kibiashara zinazovuta hisia za watu, na hivyo kuchangia katika maendeleo ya jamii yake.