Kuna mbinu nne kuu za kutathmini tafsiri ambazo mfasiri anaweza kuzitumia:

1. Kulinganisha Matini

Mbinu hii ni ile ambayo mfasiri hutumia kujishukuru kazi yake mara baada ya kukamilisha tafsiri. Inahusisha kulinganisha kwa karibu matini chanzi na matini lengwa ili kujiridhisha kuwa taarifa zote kutoka katika matini chanzi zimebebwa, pamoja na vipengele vya kimuundo. Mchakato huu unaweza kufanywa na mfasiri mwenyewe au kumpa mtu mwengine kufanya kulinganisho.

2. Kupima Uasili

Mbinu hii hutumika kuhakiki kama matini lengwa ina vishiriria vya wazi kwamba ni tafsiri. Baada ya matini kutafsiriwa kikamilifu, haipaswi kuwa na vionjo vyovyote vinavyoonesha kwamba ni tafsiri; badala yake, inapaswa kuwa na mtiririko mzuri unaoeleweka kama matini ya asili. Katika mbinu hii, mtu mwengine tofauti na mfasiri, kama vile mzawa wa lugha, anaweza kupewa matini ili kuhakiki uasili wake.

3. Kupima Uelewekaji

Mbinu hii hutumika kupima kama ujumbe uliokusudiwa kufikishwa kwa msomaji unaeleweka. Hufanyika kwa watu wengine kusoma matini lengwa kwa sauti, huku mfasiri akiwasikiliza. Mfasiri anaweza kuwauliza maswali au kuandaa maswali ya ufahamu ili kupima uelewekaji wa ujumbe uliokusudiwa.

4. Kufanya Tafsiri Rejehsi

Mbinu hii huhusisha kuitafsiri tena matini lengwa ili kuirejesha katika lugha chanzi. Mfasiri hupewa kazi ya kutafsiri matini chanzi; baada ya kupata matini lengwa, anatakiwa kuitafsiri tena ili kulinganisha na matini asilia. Kama matini ya mwisho inalingana na ya mwanzo, basi tafsiri ya kwanza ilikuwa ya ubora wa juu.

Hebu tuchunguze mfano ufuatao wa matini chanzi na matini lengwa, kisha tufanye tathmini:

Tathmini ya Mfano huu

Kulinganisha Matini: Ulinganishi wa matini hizi unahonesha kuwa taarifa zote kutoka katika matini chanzi zimebebwa kikamilifu katika matini lengwa. Kila sentensi ya Kiingereza ina sawa yake katika Kiswahili.

Kupima Uasili: Matini ya Kiswahili ina mtiririko mzuri na inaeleweka kama matini ya asili. Hakuna vionjo vya kawaida vinavyoonyesha kuwa ni tafsiri, kama vile sarufi ya kigeni au maneno yasiyofaa.

Kupima Uelewekaji: Ujumbe kuhusu umuhimu wa kuweka akiba unaelewika vizuri. Mtu anayesoma anaweza kuelewa malengo ya msishoni wa matini.

Matokeo ya Tathmini: Kwa kutumia mbinu hizi zote, tunaweza kusema kuwa tafsiri hii ni ya ubora wa juu. Hata hivyo, kuna sehemu ndogo ambayo inaweza kuboreshwa, kama mfano "the broader community" ilitafsiriwa kuwa "jamii kwa ujumla" ambayo inaweza kuwa "jamii kwa upana" ili kuhifadhi maana ya "upana" ulioko katika neno "broader."

Kazi ya kutathmini matini zilizotafsiriwa hufanyika kwa hatua zifuatazo:

1. Kuandaa matini: Mwalimu au mfasiri anapaswa kuandaa matini mbalimbali zilizotafsiriwa (zote zikiwa na matini chanzi na matini lengwa)

2. Kusoma kwa kina: Wanafunzi wanapaswa kusoma matini zote mbili (chanzi na lengwa) kwa umakini

3. Kutumia mbinu za tathmini: Kila mwanafunzi anatakiwa kutumia mbinu nne za tathmini zilizojifunza

4. Kubainisha ubora na udhaifu: Baada ya kuchunguza, wanafunzi wanabainisha sehemo zenye ubora na zile zenye udhaifu

5. Kuwasilisha matokeo: Kila mwanafunzi au kikundi hutoa maelezo ya matokeo ya tathmini kwa wenzao

Katika kutathmini matini zilizotafsiriwa, zingatia mambo yafuatayo:

• Ushahidi wa maana: Je, maana ya matini chanzi imebaki au imebadilika?
• Utoaji wa taarifa: Je, taarifa zote zimegawiwa kwa ukamilifu?
• Sarufi na utungaji: Je, matini lengwa inafuata kanuni za lugha lengwa?
• Mazingira ya utamaduni: Je, tafsiri imezingatia muktadha wa kitamaduni wa lugha lengwa?
• Uhalisi wa lugha: Je, matini inasoma kama ilivyoundwa na mzawa wa lugha?

Katika maisha ya kila siku hapa Tanzania, ujuzi wa kutathmini tafsiri ni muhimu sana. Kwa mfano, unaponunua dawa kutoka famasia ambayo maandishi yake yameandikwa kwa Kiingereza, unahitaji kuthmini tafsiri ya maelezo ya dawa hiyo ili kuhakika kwamba unaelewa dozi sahihi na matumizi yake. Pia, wakati wa kutumia programu za simu za kuzungusha fedha au kufanya biashara mtandaoni, uwezo wa kutathmini tafsiri za matangazo au makubaliano huruhusu kufanya maamuzi sahihi na kulinda maslahi yako ya kifedha.