Mada za sehemu hiiKutafsiri matini mbalimbaliMada 4
Mbinu za Tafsiri
Kutafsiri ni skill muhimu katika mawasiliano kati ya watu wenye lugha tofauti. Hata hivyo, ili tafsiri iwe bora na yenye kueleweka, mfasiri anapaswa kujua mbinu mbalimbali za kutafsiri na kuzitumia kwa wakati sahihi. Kwa kawaida, kuna mbinu kuu mbili za kutafsiri: tafsiri ya kisentiki na tafsiri ya kimawasiliano. Pia kuna tafsiri sisisi ambayo ni msingi wa mbinu nyingine.
Mbinu ya tafsiri sisisi ni ile ambayo kila neno la lugha chanzi litafsiriwa kwa neno moja kwa moja katika lugha lengwa, kwa kuzingatia muundo wa sentensi ya asili.
Mifano:
-
Kiingereza: They played many games Kiswahili: Wa- cheza- mi- chezo mingi Tafsiri: Walicheza michezo mingi
-
Kiingereza: She will cook delicious food Kiswahili: a- ta- pika- kitamu- chakula Tafsiri: Atapika kitamu
-
Kiingereza: Pull up your socks Kiswahili: Vuta juu yako soksi Tafsiri: Vuta soksi zako
-
Kiingereza: Pass away Kiswahili: Pita mbali Tafsiri: Kufa
Udhaifu wa Mbinu ya Tafsiri Sisisi
- Haiwezi kueleza kwa uwazi maana iliyojitokana katika matini chanzi
- Haitumiki kutafsiri misemo kwa sababu maana za misemo hazitokani na maana ya maneno yake
- Inaweza kupotosha maana ya lugha chanzi katika matini lengwa
Mbinu ya tafsiri ya kisementiki huzingatia maana na vipengele vidogo vidogo ya lugha chanzi. Mfasiri hujali kila alichokiweka mwandishi na kuhakikisha taarifa nyingi zinabaki. Mbinu hii hupenda kufuata muundo wa lugha chanzi zaidi.
Mifano:
-
Tanzania Electric Supply Company Ltd. → Shirika la Ugavi wa Umeme Tanzania
-
Where there is a purpose, there is no failure. → Palipo na nia, hapana kushindwa
-
Ladies and gentlemen → Mabibi na mabwana
-
At the end of the day → Mwisho wa siku
-
Under the chairmanship of... → Chini ya uenyekiti wa...
Faida na Udhaifu
Faida:
- Ina uwezo mkubwa wa kuendeleza lugha lengwa kwa kuiingizia miundo na misemo kutoka lugha chanzi
- Hupenda kuhifadhi taarifa zote za asili
Udhaifu:
- Hushindwa kutafsiri misemo na dhana za kitamaduni kwa sababu maana zake huzitegemea muktadha
Matumizi:
- Matini elezi kama wasifu binafsi
- Maelekezo ya kisayansi
- Nyaraka za kisheria
- Fasihi iliyoobuniwa kwa umakini
Mbinu ya tafsiri ya kimawasiliano ndiyo mbinu inayozingatia kueleweka kwa ujumbe kwa hadhira lengwa. Huzingatia historia, muktadha, utamaduni, na itikadi ya mzungumzaji. Mfasiri hapaswi kufungwa na miundo ya lugha chanzi; kinacholengwa ni kueleweka kwa ujumbe. Mbinu hii hujulikana pia kama tafsiri huru.
Mifano:
-
Tanzania Electric Supply Company Limited → Shirika la Umeme Tanzania
-
Where there is a purpose, there is no failure. → Penye nia, pana njia
-
At the end of the day → Hatimaye
-
Better late than never → Kawia ufike
Tofauti kati ya Tafsiri ya Kisementiki na Kimawasiliano
| Mbinu ya Kisementiki | Mbinu ya Kimawasiliano |
|---|---|
| Hufuata muundo wa lugha chanzi | Hufuata sarufi ya lugha lengwa |
| Huhifadhi taarifa nyingi | Huzingatia kueleweka kwa hadhira |
| Inaweza kutoa tafsiri zisizoeleweka | Hutoa tafsiri wazi na ya kueleweka |
Matumizi:
- Matini ya sayansi na teknolojia
- Matini za kibiashara
- Ripoti za mikutano
- Kazi za kilasihi
Mfasiri anapaswa kuchagua mbinu ya tafsiri kulingana na:
- Lugha chanzi na lugha lengwa - Baadhi ya mbinu zinafaa zaidi kwa lugha fulani
- Aina ya matini - Matini za kisheria zinahitaji mbinu tofauti na fasihi
- Hadhira ya lengwa - Ni nani atayesoma tafsiri?
- Lengo la tafsiri - Je, tunataka kuhifadhi maana au kueleweka?
Katika maisha ya kila siku Tanzania, utaalamu wa mbinu za tafsiri ni muhimu sana. Kwa mfano, unaposoma habari za biashara au matangazo ya kazi katika gazeti la Kiswahili ambalo limetafsiriwa kutoka Kiingereza, unahitaji kuelewa ni mbinu gani ilitumika ili kujua kama maana imehifadhiwa au imebadilishwa kulingana na muktadha wa Tanzania. Pia, mkulima ambaye anasoma maelekezo ya dawa za kilimo ambayo yameingizwa kutoka nchi za kigeni anahitaji kuelewa tafsiri ili kuzitumia kwa usahihi na kulinda mazao yake.
Swali
Mbinu ya tafsiri sisisi ni ipi?
Ingia ili kuwasilisha jibu lako na lihesabiwe katika umahiri wako.
Ingia ili kufanya mazoeziMwalimu
Umekwama? Niulize chochote kuhusu mada hii.
Ingia ili kumuuliza Mwalimu wa AI wa Sonza kuhusu swali hili.
Ingia ili kuuliza