Wakati unaposikiliza mazungumzo, lazima uzingatie sehemu muhimu zifuatazo:

• Nani anazungumza? – Fahamu jina la mtu au watu wanaozungumza
• Wanazungumza nini? – Main content ya mazungumzo
• Wapi wanazungumza? – Mahali panapofanyika mazungumzo
• Lini? – Wakati au siku ambayo jambo lilitokea
• Kwa nini? – Sababu za jambo lililozungumzwa

Hebu tunufe mfano kutoka hadithi ya Kayande:

Hadithi: Kayande alikuwa anaenda shuleni. NJiani alikutana na rafiki yake Jema pamoja na mdogo wake Furaha. Jema na Furaha walikuwa wanachunga ng'ombe. Walikuwa hawakwendi shuleni kwa sababu baba aliwaambia wachunge ng'ombe. Kayande aliwaambia, "Si vyema kukosa kwenda shuleni. Kusoma ni haki yetu."

Swali: Kwa nini Jema na Furaha hawakuwenda shuleni?

Jibu: Hawakuwa wanaenda shuleni kwa sababu baba aliwaambia wachunge ng'ombe.

Swali: Ni nani aliyekuwa akizungumza na Kayande?

Jibu: Alikuwa akizungumza na rafiki yake Jema pamoja na mdogo wake Furaha.

1. Tayarika – Jenga umakini wako kabla ya kusikiliza. Funga masikio na utazame mtu anayesoma au kuzungumza.
2. Sikiliza kwa umakini – Usisitize kuwa na kitu kingine. Mathubiri neno kila la mazungumzo.
3. Kumbuka mambo muhimu – Hifadhi majina ya watu, mahali, na matukio muhimu.
4. Jibu maswali – Baada ya kusikiliza, jibu maswali kuhusu kile ulichosikia.

Sikiliza hadithi hii:

"Mariam ni mwanafunzi wa Darasa la Tatu. Siku jana alikosa kwenda shuleni kwa sababu aliuguza. Mama alimwambia arestee malariatiki. Leo amerudi shuleni na mwalimu alifurahi kummarisha."

Jibu maswali yafuatayo:

1. Nani alikuwa mgonjwa?
2. Ni nani aliyemuambia Mariam arestee dawa?
3. Kwa nini Mariam alikosa kwenda shuleni?
4. Leo Mariam alifanya nini?

Kusikiliza kwa umakini ni skill muhimu sana. Utakapozingatia mambo ya msingi – nani, nini, wapi, na kwa nini – utaweza kuelewa kila mazungumzo unayoyasikia. Jifunze kusikiliza kwa makini na utakuwa mshindi katika masomo yako!

Katika maisha ya kila siku hapa Tanzania, utawahitaji skill za kusikiliza mengi. Kwa mfano, unaposikiliza matangazo ya redio kuhusu bei ya mazao sokoni, au unaposikiliza mwalimu wako anayeeleza kazi ya nyumbani, au unaposikiliza babako au mamako anakuambia ununue viatu vya shule kwa TZS 25,000 – skill ya kusikiliza na kuelewa itakusaidia kujua nini cha kufanya na jibu vizuri.